Köpaytiriş jadvalini tez yodlaşning siri — uni şeʼr kabi boşidan oxirigaça yodlamaslik. Avval bola köpaytiriş nima ekanini tuşunsin, keyin oson jadvallardan boşlasin va har kuni qisqa takrorlasin.
Yana bir yaxşi xabar: 3 × 7 va 7 × 3 — bir xil. Buni bilgan bola uçun yodlanadigan misollar deyarli ikki baravar kamayadi: 2 dan 10 gaça jadvalda 81 ta misol bor, ulardan faqat 45 tasi har xil.
Avval maʼnosini tuşuntiring
3 × 4 — bu «uç marta tört»: uçta likopça, har birida törttadan olma. Jami — 4 + 4 + 4 = 12. Tugmalarni qator-qator terib körsating: 3 qator, har birida 4 ta.
Endi şu tugmalarga boşqa tomondan qarang — 4 qator, har birida 3 ta. Soni öşa. Mana nega 3 × 4 = 4 × 3.
Köpaytirişni qöşiş orqali tuşungan bola unutgan javobni ham özi topa oladi: 6 × 7 ni eslay olmasa, 6 × 6 = 36 ga yana 6 ni qöşadi.
Qaysi tartibda yodlaş kerak
| Bosqiç | Jadval | Nega oson |
|---|---|---|
| 1 | 2 va 10 | 2 ga — sonni özi bilan qöşiş: 7 × 2 = 7 + 7; 10 ga — oxiriga nol qöşiş |
| 2 | 5 | beştalab sanaş; javob doim 0 yoki 5 bilan tugaydi |
| 3 | 3, 4 va 9 | 4 ga — ikki marta ikkilantiriş, 9 ga — barmoq usuli |
| 4 | 6, 7 va 8 | ulardan juda oz yangi misol qoladi |
Birinçi uç bosqiçdan keyin bola qolgan jadvallarning köp qismini allaqaçon biladi. Masalan, 7 × 4 ni u 4 ga köpaytirişda örgangan. Yangi misollardan faqat oltitasi qoladi: 6 × 6, 6 × 7, 6 × 8, 7 × 7, 7 × 8 va 8 × 8.
Yodlaşni osonlaştiradigan usullar
- 2 ga: sonni özi bilan qöşing: 8 × 2 = 8 + 8 = 16.
- 4 ga: ikki marta ikkilantiring: 7 × 4 → 14 → 28.
- 8 ga: uç marta ikkilantiring: 6 × 8 → 12 → 24 → 48.
- 5 ga: 10 ga köpaytirib, yarmini oling: 8 × 5 → 80 ning yarmi — 40.
- 3 ga: ikkilantirib, yana bir marta qöşing: 7 × 3 → 14 + 7 = 21.
- 6 ga: 5 ga köpaytirib, yana bir marta qöşing: 7 × 6 → 35 + 7 = 42.
- 9 ga: 10 ga köpaytirib, sonning özini ayiring: 7 × 9 → 70 − 7 = 63.
- 10 ga: sonning oxiriga 0 qöşing: 6 × 10 = 60.
5 ga köpaytirişni soatni taniydigan bola allaqaçon his qiladi: uzun mil 4 da tursa — 20 daqiqa. Bu haqda bolaga soatni örgatiş maqolasida yozganmiz.
9 ga köpaytirişning barmoq usuli
Ikki qölni kaftini pastga qaratib oldingizga qöying. 9 × 4 ni topiş uçun çapdan törtinçi barmoqni buking. Bukilgan barmoqdan çapda 3 ta barmoq qoladi — bu önliklar, öngda 6 ta — birliklar. Javob: 36.
Yana bir sir: 9 ga köpaytiriş jadvalida javob raqamlarining yiğindisi doim 9 ga teng: 18, 27, 36, 45 va hokazo. Önliklar raqami esa köpaytirilayotgan sondan bitta kam: 9 × 7 = 63.
Qiyin misollarni qanday eslab qoliş mumkin
- 7 × 8 = 56: 5, 6, 7, 8 — tört raqam ketma-ket keladi: 56 = 7 × 8.
- 8 × 8 = 64: şaxmat taxtasida 8 qator va 8 ustun, jami 64 katak.
- 6 × 8 = 48 va 7 × 7 = 49 — qöşni sonlar: birini eslasangiz, ikkinçisi ham esga tuşadi.
Har kuni 10 daqiqa: qanday takrorlaş kerak
Uzoq, lekin kamdan-kam darsdan köra har kuni qisqa takrorlaş foydaliroq. Bir kunda bitta yangi jadval va bir-ikkita eskisini takrorlaş yetarli.
- Ikki quti usuli. Har bir misolni kartoçkaga yozing, javobini orqasiga. Bola bilgan kartoçkalar «oson» qutisiga, xato qilganlari «qiyin» qutisiga tuşadi. «Qiyin» qutini har kuni, «oson»ni haftasiga bir-ikki marta takrorlang.
- Ovoz çiqarib. Yölda, navbatda, dökonda: «7 × 8?» Bola javob bersa, endi u sizga savol beradi — navbat bilan.
- Bölişni darrov qöşing. 7 × 8 = 56 bölsa, 56 : 8 = 7 va 56 : 7 = 8. Uç son — bitta «oila»: 7, 8 va 56.
Uyda öyinlar
- Kubik. Ikki kubik taşlang va sonlarni köpaytiring. Kimning javobi katta bölsa, öşa ball oladi.
- Kartalar jangi. Kartalarni teng bölib oling. Har kim ikkita karta oçadi va köpaytiradi — kimning javobi katta bölsa, kartalarni öşa oladi.
- Pifagor jadvali. Böş 10 × 10 jadvalni birga töldiring. Javoblarni rang bilan belgilang: masalan, 5 ga karralilarini bir rangda. Jadval diagonal böyiça ikki tomonga bir xil ekanini bola özi payqab qolişi mumkin.
- Töp bilan. Töpni bir-biringizga otib, 3 ga karrali sonlarni navbat bilan ayting: 3, 6, 9, 12...
- Hayotiy masalalar. «Bir qutida 6 ta tuxum, 4 ta quti — neçta tuxum?», «Avtobusda 8 qator, har birida 4 ta örindiq — neçta örindiq?»
Ota-onalar köp yöl qöyadigan xatolar
- Jadvalni şeʼr kabi tartib bilan yodlatiş. Bola «7 × 1 = 7, 7 × 2 = 14...» deb boşidan aytib çiqadi, lekin «7 × 8?» degan savolga darrov javob bera olmaydi. Savollarni aralaş bering.
- Hammasini birdaniga örgatiş. Bir neça kunda bitta jadval va eskilarini takrorlaş — bilim şunday mustahkamlanadi.
- Eng qiyinidan boşlaş. 7 va 8 ga köpaytiriş — oxirida, bola usullarni bilib olgaç.
- Tezlikni erta talab qiliş. Avval töğri javob, keyin tezlik. Vaqtga qarşi maşq — bola misollarni işonç bilan bilganda.
- Yodlab bölgaç taşlab qöyiş. Uzoq taʼtildan keyin jadval esdan çiqişi mumkin. Haftasiga bir-ikki marta qisqa takrorlaş yetarli.
- Uriştiriş va soliştiriş. Xato — maşqning bir qismi. Uni tuzatib, keyingi savolga öting.
«Öyna va örgan» qanday yordam beradi
«Öyna va örgan» ilovasidagi «Köpaytiriş jadvali» öyinida 2 dan 10 gaça har bir son uçun alohida daraja bor. Ularda «Örganiş» rejimi ham bor: bola avval jadvalni kartoçkalarda köradi va eşitadi, keyin javobni özi yozadi.
Keyin aralaş darajalar keladi — «Aralaş: 2–5», «Aralaş: 6–10» va «Barça jadval», oxirida esa 60 soniyalik tezlik darajasi. «Böliş» öyini ham xuddi şunday tuzilgan.
Qiyin misollar bola eslab qolgunça qaytib keladi — yuqoridagi «ikki quti» usuli kabi. Ota-onalar bölimida «Qiyin joylar»da qaysi misollar bolaga qiyin ekanini körasiz: masalan, 7 × 8 da tez-tez adaşsa, buni darrov bilasiz.
Savol-javob
Köpaytiriş jadvalini neça yoşda yodlaş kerak?
Köpinça boşlanğiç sinflarda, bola 100 gaça qöşiş va ayirişni bemalol bajara olganda. Avval köpaytirişning maʼnosini tuşunsin. Qöşiş va ayirişni qanday mustahkamlaş haqida — bolaga sanaş va hisoblaşni örgatiş maqolasida.
Jadvalni qança vaqtda yodlaş mumkin?
Bu har bir bolada har xil. Muhimi — muntazamlik: har kuni 10 daqiqa, yangi jadval va eskilarini takrorlaş. Bir haftada yodlatiş uçun şoşilgandan köra, asta-sekin, lekin puxta örgangan yaxşi.
Bola jadvalni biladi, lekin aralaş sörasangiz adaşadi. Nima qiliş kerak?
Demak, u jadvalni tartib bilan yodlagan. Savollarni aralaş bering, kartoçkalardan foydalaning va javobni boşidan sanamasdan aytişga örgating. Qiyin misollar uçun yuqoridagi usullarni qöllang.
Bölişni qaçon boşlaş kerak?
Jadvalning bir qismini bilgaç — darrov. Har bir köpaytiriş misoli ikkita böliş misolini beradi: 4 × 6 = 24 bölsa, 24 : 4 = 6 va 24 : 6 = 4.
Vaqtga qarşi maşq foydalimi?
Bola misollarni işonç bilan bilganda — ha, u tezlikni oşiradi. Hali adaşayotgan bolani esa taymer asabiylaştirişi mumkin. Avval töğri javob, keyin tezlik.
Xulosa
Köpaytiriş jadvalini maʼnosidan boşlang, oson jadvallardan qiyinlariga öting va 3 × 7 = 7 × 3 ekanini unutmang. Har kungi qisqa takrorlaş, kartoçkalar va öyinlar uzoq va zerikarli darslardan foydaliroq. Jadvalni bilgaç, bölişni ham qöşing.